ร่องรอยประวัติประวัติศาสตร์

ร่องรอยอาณาจักรของเขมรโบราณในทางภาคอีสานของประเทศไทยพุทธศตวรรษที่12 18อาณาจักรเขมรโบราณเป็นอาณาจักรหนึ่งที่ยิ่งใหญ่ของเอเชียตะวันออกฉียงใต้มีอาณาเขตตั้งแต่บริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในประเทศเวียดนามตอนใต้ของประเทศลาวและบริเวณดินแดนของประเทศไทยในปัจจุบันโดยสามาถแบ่งเป็นช่วงเวลาใหญ่ๆคืออาณาจักรเขมรสมัยก่อนเมืองพระนครพุทธศตวรรษที่12 14และอาณาจักรเขมรสมัยเมืองพระนครพุทธศตวรรษที่15 18สำหรับบริเวณภาคอีสานของประเทศไทย

 

มีการค้นพบหลักฐานมากมายที่แสดงให้เห็นถึงการขยายการเข้ามาของเขมรโบราณไม่ว่าจะเป็น หลักฐานลายลักษณ์อักษร และ หลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร เช่นศิลาจารึก โบราณสถาน โบราณวัตถุ และ ภาพถ่ายทางอากาศหลักฐานเหล่านี้ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจการท่องเที่ยวของภาคอีสานในเวลาตอนมา ภาคอีสานตั้งอยู่บริเวณที่ลาบสูงโคราชซึ่งมีลักษณะเป็นแอ่งกะทะขนาดใหญ่ล้อมรอบด้วยภูเขาเพชรบูรณ์และพญาเย็นของทางด้านทิศตะวันตกต่อด้วยเทือกเขากำแพงทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้กั้นระหว่าง ภาคเหนือ ภาคกลาง และ ภาคตะวันออก และทางด้านทิศใต้มีเทือกเขาพนมกั้นระหว่างประเทศกัมพูชา ส่วนทิศเหนือ และ ทิศตะวันออกมีแม่น้ำโขงเป็นพรมแดนกั้นระหว่างดินแดนของประเทศลาว

 

ที่ลาบสูงโคราชประกอบด้วยแอ่งโคราชและแอ่งสกลนครแอ่งโคราชอยู่ทางตอนล้างมีขนาดใหญ่กว่าแอ่งสกลนครแอ่งโคราชมีแม่น้ำสำคัญอยู่สองสายคือ แม่น้ำมูล และ แม่น้ำชี ส่วนแอ่งสกลนคร อยู่ทางตอนบนมีขนาดเล็กกว่าแอ่งโคราชมีแม่น้ำสำคัญคือ แม่น้ำโขง และ แม่น้ำสงคราม มีเทือกเขาภูพานเป็นประการทางธรรมชาติกั้นระหว่างสองแอ่งเนื่องด้วยทางลักษณะภูมิศาสตร์บริเวณทางภาคอีสานที่เป็นแอ่งกะทะล้อมรอบเทือกเขาต่างๆอันเป็นต้นกำเนิดแม่น้ำหลายสายและยังเหมาะสมแก่การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ร่วมถึงเป็นแหล่งทรัพยากรทางธรรมชาติที่มีความสมบูรณ์เช่น ทองแดง ดีบุม ทองคำสัตว์ป่า

 

นอกจากนี้บริเวณเทือกเขาพนมดงเร็กมีช่องเขาสำคัญหลายแห่งคือ ช่องโอบก ช่องตาเมือน ช่องจอม ช่องสะงำ และช่องอ้านมา ช่องเขาต่างๆเหล่านี้ถูกใช้เป็นเส้นทางการติดต่อกันระหว่างดินแดนที่ลาบทะเลสาบเขมรกับพื้นที่ภาคอีสานของประเทศไทยเนื่องด้วยความไกล้ชิดทางภูมิศาสตร์นี้เองเป็นสาเหตุให้พื้นที่ทางภาคอีสานปรากฏร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวกับอาณาจักรเขมรโบราณมากที่สุดในดินแดนประเทศไทย

 

หลักฐานประเภทลายลักษณ์อักษรประกอบด้วย จารึกสมัยก่อนเมืองพระนครพุทธศตวรรษที่12 14 และ จารึกสมัยเมืองพระนครพุทธศตวรรษที่15 18 ภาคอีสานได้ปรากฏร่องรอยหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงการขยายอิทธิพลของกษัตริย์เขมรสมัยก่อนเมืองพระนครคือ จารึกของพระเจ้าจิตรเสน หรือ พระเจ้ามเหนทรวรมัน พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์เจนละซึ่งมีศูนย์กลางการปกครองในบริเวณวัดพูแขวงจำปาสักประเทศลาวในปัจจุบันสาเหตุการขยายอำนาจเข้ามาของพระเจ้ามเหนทรวรมัน ในพื้นที่ทางภาคอีสานเกิดจากการเปลี่ยนศูนย์กลางในการปกครองแห่งใหม่